WCAG co to jest: zasady dostępności stron w prostych słowach i co oznaczają poziomy A, AA, AAA

WCAG (Web Content Accessibility Guidelines) to wytyczne dostępności treści internetowych, opracowane przez konsorcjum W3C. Opisują, jak budować strony, sklepy i aplikacje, z których mogą korzystać osoby niewidome, słabowidzące, głuche, z niepełnosprawnością ruchową czy poznawczą, a także osoby starsze i każdy, kto akurat ma złamaną rękę albo czyta telefon w pełnym słońcu. WCAG nie jest listą zakazów dla grafików. To zestaw sprawdzalnych kryteriów: każde da się przetestować i powiedzieć, czy strona je spełnia.

Cztery zasady WCAG

Wszystkie kryteria WCAG wynikają z czterech zasad. Treść ma być:

• Postrzegalna: każdą informację da się odebrać więcej niż jednym zmysłem. Obraz ma opis tekstowy, film ma napisy, tekst ma wystarczający kontrast.
• Funkcjonalna: stronę da się obsłużyć nie tylko myszą, ale też klawiaturą, czytnikiem ekranu czy głosem. Nic nie znika, zanim użytkownik zdąży przeczytać.
• Zrozumiała: język jest jasny, formularze mówią, czego oczekują, a błędy są opisane tak, żeby dało się je poprawić.
• Solidna: kod jest poprawny i zrozumiały dla technologii wspomagających, np. czytników ekranu.

Poziomy zgodności: A, AA i AAA

Każdy poziom obejmuje poprzednie: strona zgodna z AA spełnia wszystkie kryteria A i AA. Przepisy w Polsce i w Unii Europejskiej odwołują się do poziomu AA. AAA traktuje się jako cel dla konkretnych elementów, bo dla całego serwisu bywa niemożliwy do osiągnięcia.

Wersje WCAG: 2.0, 2.1 i 2.2

• WCAG 2.0 (2008): podstawa, na której zbudowane są kolejne wersje.
• WCAG 2.1 (2018): dodała 17 kryteriów, głównie dla urządzeń mobilnych, osób słabowidzących i z niepełnosprawnością poznawczą. Ma 78 kryteriów sukcesu. Szczegóły w tekście o WCAG 2.1.
• WCAG 2.2 (2023): dodała 9 kryteriów i usunęła jedno przestarzałe. Co się zmieniło, opisuję w tekście o WCAG 2.2.

Wersje są zgodne wstecz: strona spełniająca WCAG 2.2 spełnia też 2.1 i 2.0. Polskie przepisy dla podmiotów publicznych i europejska norma EN 301 549 odwołują się dziś do WCAG 2.1 na poziomie AA.

Kogo WCAG obowiązuje w Polsce

• Podmioty publiczne: urzędy, szkoły, uczelnie, szpitale, na podstawie ustawy z 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych. Muszą też publikować deklarację dostępności.
• Firmy prywatne objęte europejskim aktem o dostępności: od 28 czerwca 2025 r., m.in. sklepy internetowe, bankowość, transport, e-booki. Mikroprzedsiębiorstwa świadczące usługi są zwolnione. Szczegóły w tekście o europejskim akcie o dostępności.
• Pozostałe firmy: WCAG nie jest dla nich obowiązkiem prawnym, ale dostępna strona jest po prostu lepsza: łatwiejsza w obsłudze, lepiej czytelna dla wyszukiwarek i dostępna dla większej liczby klientów.

Najczęstsze błędy dostępności na stronach firmowych

• Jasnoszary tekst na białym tle, który nie spełnia wymagań kontrastu, opisanych w tekście o kontraście WCAG.
• Obrazy z informacją, np. cennik w grafice, bez tekstowego odpowiednika.
• Pola formularza bez etykiet, z samym placeholderem, który znika po kliknięciu.
• Menu, które działa tylko po najechaniu myszą i nie da się go otworzyć klawiaturą.
• Komunikaty o błędach pokazane tylko kolorem, np. czerwona ramka bez tekstu.
• Okna z ciasteczkami albo czatem, które zasłaniają fokus klawiatury.

Większość tych błędów wynika z projektu, a nie z kodu, więc najtaniej naprawić je na etapie makiety. Przy przebudowie strony warto dodać do briefu wymóg zgodności z WCAG 2.2 AA, wtedy projektant i programista dostają jasne kryteria odbioru, a nie ogólne „ma być dostępnie”. Kryteria odbioru można spisać według listy z tekstu o WCAG 2.2. Jak samodzielnie sprawdzić stronę, opisuję w tekście o sprawdzaniu zgodności z WCAG.

WCAG a SEO

Dostępność i pozycjonowanie mają wspólne fundamenty: poprawną strukturę nagłówków, opisy obrazów, czytelne linki, szybkie ładowanie i stronę, która działa bez skryptów tam, gdzie to możliwe. WCAG nie jest czynnikiem rankingowym sam w sobie, ale strona zbudowana zgodnie z nim jest łatwiejsza do zrozumienia zarówno dla czytnika ekranu, jak i dla robota wyszukiwarki.

Źródła: WCAG 2.2, rekomendacja W3C i dostępność cyfrowa na gov.pl.